صحتسنجی شده 
چرا میتوانید به آیا واقعا گوی طلا برای پس انداز خوبه؟ خیر، گوی طلا گزینه مناسبی برای پسانداز یا سرمایهگذاری نیست. با وجود ظاهر جذاب و قیمت بهظاهر پایین، این نوع طلا بهدلیل اجرت ساخت بالا، نقدشوندگی ضعیف و قیمتگذاری غیرشفاف میتواند باعث زیان سرمایه شود. در ادامه، ۷ دلیل مشخص و مستند را بررسی میکنیم که توضیح میدهد چرا گوی طلا برای سرمایهگذاری انتخاب درستی نیست.
۱. اجرت ساخت
بزرگترین و مهمترین دلیلی که باعث میشود گوی طلا برای پس انداز مناسب نباشد، مفهومی به نام اجرت ساخت است. این هزینه، اولین ضربهای خواهد بود که در همان لحظه خرید به اصل سرمایه شما وارد میشود. اجرت ساخت به زبان ساده، هزینهای است که علاوهبر قیمت طلای خام، برای طراحی، تراشکاری و ساخت آن قطعه طلا پرداخت میکنید.
درست مانند دستمزد یک خیاط که جدا از قیمت پارچه حساب میشود. گویهای طلا نیز بهدلیل ظرافت، طراحیهای خاص و فرآیند تولید پیچیدهای که دارند، معمولا از اجرت ساخت بالایی برخوردارند. هرچه یک گوی کوچکتر و پرکارتر باشد، درصد اجرت آن نسبت به وزن طلای بهکاررفته در آن بیشتر میشود.
اجرت ساخت یک هزینه بیبازگشت است. وقتی شما تصمیم به فروش گوی طلای خود میگیرید، خریدار یا طلافروش، فقط طلای خام موجود در آن گوی را از شما خریداری و وزن آن را بر اساس مظنه روز قیمتگذاری میکند.
برای درک کامل مفهوم اجرت و تاثیر آن، فرض کنید یک گوی طلا به ارزش ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان میخرید. از این مبلغ، ۱,۷۰۰,۰۰۰ تومان ارزش طلای خالص و ۳۰۰,۰۰۰ تومان اجرت ساخت آن است. اگر فردای همان روز تصمیم به فروش آن بگیرید، حتی اگر قیمت طلا هیچ تغییری نکرده باشد، خریدار فقط همان ۱,۷۰۰,۰۰۰ تومان را به شما پرداخت خواهد کرد. این یعنی در همان لحظه خرید، ۳۰۰,۰۰۰ تومان از سرمایه خود را از دست دادهاید.
مقاله مرتبط: کدام طلا اجرت کمتری دارد؟
۲. نقدشوندگی پایین
نقدشوندگی یعنی شما بتوانید در هر زمانی که اراده کردید، دارایی خود را بهسرعت و با قیمتی نزدیک به ارزش واقعی آن به پول نقد تبدیل کنید. متاسفانه، گوی طلا در این آزمون مهم شکست میخورد و میتواند شما را در مواقع ضروری با چالشهای جدی روبرو کند. برخلاف قطعات استاندارد طلا مثل مسکوکات و شمش، گویهای طلا در بازار بهعنوان طلای متفرقه شناخته میشوند. این یعنی یک استاندارد یا روال مشخص برای خرید و فروش آنها وجود ندارد. در نتیجه، معمولا هر طلافروشی حاضر به خرید گوی طلای شما نمیشود، بهخصوص اگر آن را از فروشگاه دیگری خریده باشید.
حتی اگر فروشندهای را پیدا کنید که حاضر به خرید گوی طلای شما باشد، به احتمال زیاد آن را با قیمتی پایینتر از نرخ روز بازار از شما خریداری خواهد کرد. طلافروشان هنگام خرید طلای کارکرده یا متفرقه، درصدی را از قیمت کل کم میکنند تا ریسکهای خود را پوشش دهند. این یعنی علاوهبر اجرت ساخت که در زمان خرید از دست دادهاید، هنگام فروش نیز متحمل زیان دیگری میشوید. این فاصله بین قیمت خرید و قیمت فروش، نقدشوندگی پایین این کالا را بهخوبی نشان میدهد و ثابت میکند که گوی طلا برای سرمایه گذاری نیست.
یک روز تصمیم گرفتم به چند طلافروشی در یک راسته بازار سر بزنم و قیمت یک گوی طلای یکسان را از هر کدام سوال کنم. نتیجه جالب بود، از سه مغازهای که پرسیدم، هر سه قیمت متفاوتی را اعلام کردند. دلیل اصلی آن، متغیر بودن هزینه اجرت ساخت بود که به من نشان داد برخلاف طلای زینتی یا سایر انواع طلا، هیچ نرخ واحدی برای محاسبه اجرت گوی طلا وجود ندارد و قیمتگذاری تا حد زیادی به سیاست فروشگاهها بستگی دارد.
۳. قیمتگذاری غیرشفاف و ریسک بالای تقلب
کسانی که میپرسند گوی طلا برای پس انداز خوبه؟ باید بدانند که این نوع طلا، بستر را برای قیمتگذاریهای سلیقهای و حتی تقلبهای احتمالی، کاملا فراهم میکند. برخلاف سکههای بانکی که قیمت مشخص و سراسری دارند، هیچ نرخ رسمی و استانداردی برای گویهای طلا وجود ندارد. قیمت یک گوی طلا، ترکیبی از ارزش طلای خام، اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات است.
علیرغم اینکه چهارچوبهای قانونی برای اجرت ساخت و سود در نظر گرفته شده، اما این هزینهها تا حد زیادی همچنان در اختیار فروشنده قرار دارد. یعنی دو فروشگاه مختلف ممکن است یک گوی کاملا مشابه را با قیمتهای متفاوتی به فروش برسانند. علاوهبراین، کنترل عیار در قطعات کوچک و پرتعداد دشوارتر بوده و این ریسک را ایجاد میکند که طلای خریداریشده عیار پایینتری از استاندارد ۱۸ (۷۵۰) داشته باشد.
یکی دیگر از مشکلات رایج گوی طلا برای سرمایه گذاری، فروش گویهای توخالی به جای گویهای توپر است. این گویها وزن بسیار کمتری دارند، اما احتمال دارد با قیمتی نزدیک به مدلهای توپر فروخته شوند.
تنها راه محافظت از خود در برابر خطر فروش گویهای توخالی و تقلب در عیار، دریافت فاکتور رسمی و معتبر از فروشنده است. فاکتور طلا باید شامل جزئیاتی مانند وزن دقیق طلا، عیار، قیمت روز هر گرم طلا، مبلغ دقیق اجرت و سود و اطلاعات کامل فروشگاه باشد. خرید از فروشندگان معتبر و شناختهشده و درخواست فاکتور شفاف، ریسک را به حداقل میرساند، اما ماهیت غیر استاندارد گوی طلا، همچنان یک نقطه ضعف بزرگ برای آن بهعنوان یک ابزار سرمایهگذاری باقی میماند.
همچنین بخوانید: مصنوعات طلا چیست و چه تفاوتی با طلای خام دارد؟
۴. گوی طلا در جهان یک کالای زینتی است نه سرمایهای
در بازارهای جهانی، گوی طلا یک کالای زینتی است نه ابزار سرمایهگذاری. سرمایهگذاری در طلا معمولاً از طریق شمشهای استاندارد و سکههای دولتی با کارمزد پایین انجام میشود.
برای درک بهتر این موضوع، جایگاه گوی طلا را در بازار ایران با سه قطب بزرگ طلای زینتی در جهان مقایسه میکنیم:
- ایتالیا و ترکیه: این کشورها بهعنوان پیشروان طراحی و مد در صنعت طلا و جواهر شناخته میشوند. در این بازارها، تمرکز اصلی روی هنر، طراحی و زیبایی قطعه قرار دارد، نه وزن یا ارزش ذاتی آن. قطعاتی مانند گویهای طلا بهعنوان خرجکار برای ساخت دستبند و گردنبند استفاده میشوند و ارزش آنها در محصول نهایی دیده میشود. در واقع، در این کشورها پرداخت اجرت ساخت بالا برای یک طراحی خاص، امری پذیرفتهشده محسوب میشود. زیرا هدف، خرید یک کالای لوکس و زینتی است، نه سرمایهگذاری.
- هند: طلا در هند جایگاه فرهنگی و سرمایهای بسیار قدرتمندی دارد. با این حال، هندیها برای سرمایهگذاری به سراغ خرید طلای ۲۲ عیار یا ۲۴ عیار در قالب سکه، شمش یا جواهرات سنگین و کماجرت میروند. قطعات کوچک و پرکار مانند گویهای طلا که درصد اجرت بالایی دارند، هرگز گزینه اصلی آنها برای حفظ ارزش پول محسوب نمیشوند.
چرا در بازارهای جهانی کسی به گوی طلا به چشم سرمایه نگاه نمیکند؟ پاسخ ساده است، چون هدف از سرمایهگذاری در طلا، خرید بیشترین مقدار طلای خالص با کمترین هزینه جانبی است. گویهای طلا دقیقا برعکس این اصل عمل میکنند. شما با خرید آنها، بخش قابلتوجهی از پول خود را صرف هزینههایی مثل اجرت و سود میکنید که هیچ ارتباطی با ارزش ذاتی فلز طلا ندارند و در زمان فروش کاملا از بین میروند.
در سطح بینالمللی، طلای سرمایهای به شمشهای استاندارد با خلوص بالا (۹۹۹.۹) و سکههای معتبر دولتی گفته میشود که کارمزد بسیار پایینی دارند و نقدشوندگی آنها در سراسر جهان تضمین شده. گوی طلا با هیچکدام از این معیارها تطابق ندارد و به همین دلیل در دسته کالاهای مصرفی و زینتی باقی میماند.
۵. وجود جایگزینهای هوشمندانه با کارمزد کمتر
شاید مهمترین استدلال برای نخریدن گوی طلا به قصد سرمایهگذاری، این باشد که گزینههای بسیار بهتر، شفافتر و کمهزینهتری در بازار وجود دارند. سکههای بانکی و طلای آبشده، دو جایگزین اصلی برای سرمایهگذاری مستقیم در بازار طلا هستند که در جدول زیر، با گوی طلا مقایسه شدهاند.
| ویژگیها | گوی طلا | طلای آبشده | سکه طلا |
|---|---|---|---|
| اجرت ساخت | متوسط تا بسیار بالا | ندارد | ندارد |
| نقدشوندگی | پایین | بالا | بالا |
| ریسک تقلب | بالا (وزن و عیار) | متوسط (نیاز به انگ معتبر) | بسیار پایین |
| حباب قیمت | ندارد | ندارد | دارد |
| شفافیت قیمت | پایین | بالا | بسیار بالا |
همانطور که جدول مقایسه به وضوح نشان میدهد، طلای آبشده بهدلیل نداشتن اجرت و شفافیت بالا، گزینهای ایدئال برای سرمایهگذاری محسوب میشود. اما سوال اینجا است که چگونه میتوان این نوع طلا را با اطمینان کامل و بدون ریسکهای خرید سنتی نظیر نگهداری فیزیکی تهیه کرد؟ امروزه پلتفرمهای امن و معتبر این فرآیند را متحول کردهاند. بهعنوان نمونه، والگلد که یک سامانه قانونی خرید و فروش طلای آبشده شناخته میشود، این امکان را فراهم کرده تا کاربران بتوانند به صورت آنلاین، بدون پرداخت هرگونه اجرت، بر اساس قیمت لحظهای مظنه به معامله بپردازند. این پلتفرم با ارائه فاکتور رسمی و معتبر و همچنین امکان تحویل فیزیکی طلا، نگرانیهای مربوط به اعتبار و امنیت را بهطور کامل برطرف میسازد.
۶. هزینه فرصت بالا
هزینه فرصت (Opportunity Cost)، یکی از مفاهیم کلیدی در اقتصاد و سرمایهگذاری بهشمار میرود که به زبان ساده، یعنی سودی که شما با انتخاب یک گزینه، از دست میدهید چون میتوانستید پول خود را در جای بهتری سرمایهگذاری کنید. خرید گوی طلا بهدلیل داشتن اجرت ساخت بالا و نقدشوندگی پایین، مصداق بارز یک انتخاب با هزینه فرصت سنگین است.
وقتی شما بخشی از سرمایه خود را صرف پرداخت اجرت ساخت میکنید، آن پول عملا از چرخه سرمایهگذاری شما خارج میشود. این مبلغ نه تنها دیگر برای شما سودی به همراه نخواهد داشت، بلکه به یک زیان قطعی در ابتدای راه تبدیل میشود. در واقع، سرمایهگذاری شما روی گوی طلا از نقطه صفر شروع نمیشود، بلکه از یک نقطه منفی آغاز میگردد.
۷. ریسک بالای گم شدن و دشواری نگهداری
گویهای طلا بهدلیل اندازه بسیار کوچکشان، احتمال دارد بهراحتی گم شوند یا حتی دزدیده شوند بدون اینکه صاحبشان متوجه شود. نگهداری امن از دهها یا صدها قطعه کوچک و پراکنده، بسیار دشوارتر از نگهداری یک قطعه بزرگتر مانند یک سکه یا شمش کوچک است. برخلاف سکه یا شمش که بستهبندیهای امن و پلمپشده دارند، گویهای طلا معمولا اعتبار یا امنیت خاصی ندارند. این موضوع هم ریسک گم شدن را بالا میبرد و هم اصالت و ردیابی آنها را دشوار میسازد.
فرمول محاسبه قیمت نهایی گوی طلا
حالا که با دلایل نامناسب بودن گوی طلا برای سرمایهگذاری آشنا شدیم، بررسی میکنیم قیمت گوی طلا دقیقا از چه اجزایی تشکیل شده. دانستن این فرمول به شما کمک میکند تا هزینههای پنهان را بهوضوح ببینید و متوجه شوید که چه بخش بزرگی از پول خود را صرف هزینههای اضافی میکنید، بهجای اینکه صرف خرید خودِ طلا شوند.
فرض کنید میخواهید یک گوی طلای ۵ گرمی بخرید و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار امروز ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان است.
ابتدا وزن گوی را در قیمت روز هر گرم طلا ضرب میکنیم تا ارزش اصلی طلای آن بهدست آید:
۵ گرم × ۱۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان = ۵۲,۵۰۰,۰۰۰ تومان
فرض کنیم فروشنده ۱۰ درصد اجرت ساخت برای این گوی در نظر گرفته. این درصد معمولا از ارزش طلای خام محاسبه و به آن اضافه میشود:
۵۲,۵۰۰,۰۰۰ تومان × ۱۰٪ = ۵,۲۵۰,۰۰۰ تومان
طلافروشها معمولا ۷ درصد سود قانونی برای خود در نظر میگیرند که روی مجموع قیمت خام و اجرت طلا محاسبه میشود:
(۵۲,۵۰۰,۰۰۰ + ۵,۲۵۰,۰۰۰) × ۷٪ = ۴,۰۴۲,۵۰۰ تومان
طبق قانون جدید، ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده فقط به مجموع اجرت و سود فروشنده تعلق میگیرد و اصل طلا از مالیات معاف است:
(۵,۲۵۰,۰۰۰ + ۴,۰۴۲,۵۰۰) × ۹٪ = ۸۳۶,۳۲۵ تومان
حالا تمام این اعداد را با هم جمع میزنیم تا قیمتی که شما باید پرداخت کنید بهدست آید:
۵۲,۵۰۰,۰۰۰ (اصل طلا) + ۵,۲۵۰,۰۰۰ (اجرت) + ۴,۰۴۲,۵۰۰ (سود فروشنده) + ۸۳۶,۳۲۵ (مالیات) = ۶۲,۶۲۸,۸۲۵ تومان
همانطور که میبینید، شما برای یک گوی طلا با ارزش خام ۵۲.۵ میلیون تومان، در نهایت بیش از ۶۲.۵ میلیون تومان پرداخت میکنید. این ۱۰ میلیون بیشتر، هنگام فروش بهطور کامل از بین خواهد رفت و زیان اولیه سرمایهگذاری شما را تشکیل میدهد؛ آن هم بدون اینکه حتی از طلای خود استفاده زینتی کرده باشید.
کلام آخر
گوی طلا برای پسانداز و سرمایهگذاری مناسب نیست، زیرا هزینههای جانبی آن از سود احتمالی پیشی میگیرد. اجرت ساخت بالا سرمایه اولیه شما را از بین میبرد، نقدشوندگی پایین، فروش آن را دشوار میکند و قیمتگذاری غیرشفاف، ریسک تقلب را افزایش میدهد. این کالا در جهان، زینتی محسوب میشود، هزینه فرصت بالایی دارد، ریسک گم شدن یا سرقت آن زیاد است و شما با خرید آن، عملا برای طراحی پول میدهید، نه ارزش ذاتی طلا.
مجموع این دلایل، ثابت میکنند که گوی طلا برای سرمایه گذاری نیست. این قطعات زیبا برای هدیه دادن مناسباند، اما برای حفظ ارزش پول و سرمایهگذاری، انتخابهای بسیار بهتری وجود دارد. پیش از هر تصمیمی، توصیه میکنیم درباره گزینههایی مانند طلای آبشده، شمشهای کوچک یا صندوقهای سرمایهگذاری طلا تحقیق کنید تا سرمایهگذاری مطمئنتری را تجربه نمایید.
سوالات متداول
بهترین کار برای فروش گوی طلا این است که به همان فروشگاهی که از آن خریدهاید بفروشید. در غیر این صورت، به واحدهای صنفی معتبری بفروشید که طلای متفرقه را با منصفانهترین قیمت خریداری میکنند.
گوی و مهره طلا تفاوت چندانی ندارند و هر دو طلای زینتی با اجرت ساخت بالا محسوب میشوند. مهرههای طلا معمولا برای استفاده در دستبندهای نخی یا سنگی طراحی شدهاند.
خیر، در زمان فروش فقط وزن و عیار طلا ارزشگذاری میشود و نام برند هیچ تاثیری در قیمت نهایی آن بهعنوان طلای خام ندارد.
میتوانید از پلتفرمهای آنلاین نظیر والگلد طلای آبشده بدون اجرت بخرید یا واحدهای صندوقهای سرمایهگذاری طلا در بورس را خریداری کنید که آنها هم اجرت ندارند و مخصوصا برای سرمایهگذاری طراحی شدهاند.
