طلای قرمز چیست؟ بررسی تخصصی تفاوت با رزگلد، مزایا و ارزش خرید

وقتی از «طلای سرخ» صحبت می‌کنیم، ذهن بسیاری از ایرانیان به سمت زعفران می‌رود؛ اما در مهندسی متالورژی و جواهرسازی، طلای سرخ (Red Gold) روایتی متفاوت از پیوند شیمیایی طلا و مس را مطرح می‌کند. این آلیاژ که در قرن نوزدهم محبوب تزارها بود و به «طلای روسی» شهرت یافت، امروزه با فرمولاسیونی دقیق و متمایز از رزگلد تولید می‌شود. اما آیا می‌دانستید که مقاومت فیزیکی این فلز به‌دلیل ساختار متراکم اتم‌های مس، بسیار بیشتر از طلای زرد است؟ در این مقاله ساختار مولکولی، تفاوت دقیق طیف‌های رنگی در جدول آلیاژها، مزایا و معایب پنهان نظیر واکنش‌های آلرژیک و ارزش واقعی آن برای سرمایه‌گذاری در بازار ایران را زیر ذره‌بین می‌بریم.

مفهوم طلای سرخ

برای پاسخ دقیق به سوال طلای سرخ چیست، باید از سطح ظاهری عبور کنیم و به ساختار شیمیایی آن بپردازیم. طلای سرخ آلیاژ تخصصی از طلا است که از ترکیب طلای خالص (Au) با فلز مس (Cu) به‌دست می‌آید. در فرآیند آلیاژسازی، اتم‌های مس جایگزین بخشی از اتم‌های طلا می‌شوند و به‌دلیل رنگ ذاتی قرمز-نارنجی مس، رنگ نهایی طلا از زرد کلاسیک به طیف‌های مختلفی از قرمز تغییر می‌کند. اتم‌های مس با جذب طول موج‌های کوتاه نور (آبی و سبز) و بازتاب طول موج‌های بلندتر، باعث ایجاد رنگ قرمز در آلیاژ می‌شوند.

توجه داشته باشید که در ادبیات و فرهنگ عامه ایران، اغلب به زعفران لقب «طلای سرخ» می‌دهند؛ اما در صنعت طلا و جواهرسازی، هر جا صحبت از طلای سرخ می‌شود، منظور آلیاژ فلزی طلا و مس است.

دلیل اصلی تولید این آلیاژ تنها زیبایی نیست؛ بلکه به‌خاطر افزایش استحکام طلای خالص (۲۴ عیار) ساخته می‌شود. طلای خالص بسیار نرم و چکش‌خوار است و برای ساخت زیورآلاتِ با دوام مناسب نیست. بنابراین، جواهرسازان با افزودن مس، سختی ویکرز (Vickers hardness) آلیاژ را افزایش می‌دهند. این یعنی ساختار کریستالی مس باعث می‌شود طلای قرمز در برابر سایش و ضربه بسیار مقاوم‌تر از طلای زرد عمل کند.

بیشتر بخوانید: انواع طلا: راهنمای جامع شناسایی رنگ، عیار و آلیاژها

نقش عیار در رنگ نهایی

یکی از تصورات غلط این است که طلای قرمز، طلای کم‌ارزشی است. اما عیار طلای قرمز دقیقا مانند طلای زرد محاسبه می‌شود. برای مثال، قیمت طلا ۱۸ عیار سرخ دقیقا برابر با نوع زرد آن است، زیرا در هر دو ۷۵ درصد طلای خالص داریم و ۲۵ درصد باقی‌مانده را فلزات دیگر تشکیل می‌دهند. همین ۲۵ درصد مس خالص، باعث ایجاد رنگ قرمز می‌شود. اگر در کنار مس، مقداری نقره هم به ترکیب اضافه شود، رنگ قرمز ملایم‌تر شده و به صورتی متمایل می‌شود.

طلای سرخ خالص‌ترین ترکیب دوگانه طلا و مس بدون دخالت فلزات سفیدکننده (مثل نقره یا نیکل) محسوب می‌شود که گاهی به‌دلیل خاستگاه تاریخی‌اش طلای روسی نامیده می‌شود. بنابراین، در پاسخ به این سوال که طلای روسی چیست؟ می‌توان گفت که نام قدیمی همین طلای سرخ است.

تفاوت طلای سرخ، رزگلد و طلای صورتی

یکی از بزرگ‌ترین ابهامات خریداران طلا، تشخیص مرز بین طلای قرمز، رزگلد و صورتی است. اغلب فروشندگان همه این موارد را با نام کلی «رزگلد» معرفی می‌کنند، اما از نظر متالورژی، تفاوت طلای سرخ و رزگلد در فرمولاسیون دقیق آلیاژ آن‌ها نهفته است. همه این‌ها خانواده‌ای از آلیاژهای مس و طلا هستند، اما یک عنصر سوم به‌نام نقره بازی را تغییر می‌دهد.

در حالی که در ساخت طلای سرخ تنها از مس استفاده می‌شود، در رزگلد و طلای صورتی، فلز نقره وارد ترکیب می‌شود تا شدت قرمزی مس را خنثی کرده و آن را به سمت صورتی ملایم ببرد.

برای درک بهتر این موضوع، جدول زیر ساختار شیمیایی استاندارد (برای طلای قرمز ۱۸ عیار یا همان ۷۵۰) را مقایسه می‌کند:

نقره یک فلز گرانبها با رنگ سفید است که وقتی به ترکیب طلا و مس اضافه می‌شود، با رنگ قرمز تندِ مس مقابله می‌کند. هرچه درصد مس بیشتر باشد، رنگ آلیاژ قرمزتر و ساختار آن سخت‌تر می‌شود. هرچه درصد نقره بالاتر برود، رنگ نهایی روشن‌تر شده و به صورتیِ کم‌رنگ نزدیک می‌شود.

اگر به‌دنبال جواهراتی با رنگ خاص و متمایز هستید که کم‌تر شبیه به مسِ خام باشد و لطافت بیشتری داشته باشد، رزگلد گزینه میانه است؛ اما اگر استحکام بالا و رنگی جسورانه مد نظرتان است، طلای سرخ (بدون نقره) را انتخاب کنید.

مقاله مرتبط: چگالی طلا چیست؟

طلای روسی چیست؟ نگاهی به تاریخچه و هویت طلای قرمز

یکی از سوالات تاریخی این است که طلای روسی چیست؟ و چرا این نام هنوز در میان برخی بازاریان قدیمی رواج دارد. طلای روسی (Russian Gold) یک فلز ناشناخته یا عجیب نیست؛ بلکه نام کلاسیک طلای سرخ است که داستان جالبی دارد.

ریشه این نام‌گذاری به اوایل قرن نوزدهم در امپراتوری روسیه بازمی‌گردد. در آن دوران، استفاده از آلیاژ طلا با درصد مس بالا (برای ایجاد رنگ قرمز تند و آتشین) به‌شدت در میان اشراف و صنعتگران روس محبوب شد. در حالی که اروپا و آمریکا همچنان بر طلای زرد تمرکز داشتند، روس‌ها شیفته این رنگ متفاوت شده بودند.

شخصیت کلیدی در جهانی شدن این نام، پیتر کارل فابرژه (Peter Carl Fabergé)، جواهرساز مشهور دربار تزار بود. او در ساخت شاهکارهای هنری خود، از جمله آثار معروفی مثل تخم‌مرغ‌های فابرژه (Fabergé Eggs)، به‌وفور و با مهارت بالا از ترکیب مس و طلا استفاده می‌کرد. به‌دلیل همین استفاده گسترده و انحصاری در آن دوران، جهانیان این آلیاژ خاص را به‌عنوان طلای روسی شناختند.

پیشنهاد مطالعه: تاریخچه طلا و محل پیدایش آن در تمدن‌های باستانی

بررسی خواص فیزیکی و دوام طلای قرمز

آیا طلای سرخ از طلای زرد محکم‌تر است؟ بله، طلای سرخ از طلای زرد استحکام بیشتری دارد. دلیل اصلی این مقاومت، تفاوت در شعاع اتمی فلزات تشکیل‌دهنده است.

• اتم‌های طلا و نقره (که در طلای زرد وجود دارند) اندازه‌ای بزرگ و تقریبا مشابه دارند.
• اتم‌های فلز مس (که جزء اصلی طلای سرخ است) به مراتب کوچک‌تر و فشرده‌تر هستند.

وقتی اتم‌های کوچک مس در میان اتم‌های بزرگ طلا قرار می‌گیرند، باعث ایجاد فشردگی و درهم‌تنیدگی در شبکه کریستالی آلیاژ می‌شوند. این پدیده که در علم متالورژی به آن «محلول جامد» می‌گویند، باعث می‌شود لایه‌های اتمی نتوانند به‌راحتی روی هم بلغزند.

طلای سرخ به‌دلیل ساختار سخت‌تر، دیرتر کج می‌شود و در طولانی‌مدت، براقیت صیقلی خود را بهتر از طلای زرد یا نقره حفظ می‌کند. به همین دلیل به کسانی که قصد خرید حلقه ازدواج یا زیورآلاتی برای استفاده دائمی دارند، توصیه می‌شود.

مزایا و معایب طلای قرمز چیست؟

برای یک خرید هوشمندانه، تنها دانستن زیبایی‌های ظاهری کافی نیست. طلاهای رنگی هر کدام ویژگی‌های شیمیایی خاص خود را دارند که مستقیم بر تجربه استفاده شما تاثیر می‌گذارد.

مزایای طلای سرخ

پیش از آنکه معایب طلای سرخ را نام ببریم، باید بدانید که چرا بسیاری از جواهرسازان عاشق این فلز هستند:

• دوام و طول عمر بالا: به‌دلیل ساختار اتمی مس، این طلا سخت‌تر از نوع زرد و سفید است و کمتر دچار سایش می‌شود.
• رنگ ثابت و ذاتی: برخلاف طلای سفید که رنگ آن ناشی از روکش رودیم است و بعد از مدتی زرد می‌شود، رنگ طلای سرخ ذاتی است و با خط‌وخش از بین نمی‌رود.
• جذابیت کلاسیک: طیف رنگی گرم آن با اکثر رنگ‌های پوست همخوانی دارد و حسی از تجمل کلاسیک را القا می‌کند.

معایب طلای سرخ

اما آن روی سکه چیست؟ ما باید معایب طلای سرخ را صریح بیان کنیم تا با اطلاعات و آگاهی نسبت به خرید این نوع طلا تصمیم بگیرید:

• حساسیت‌زایی: مهم‌ترین نکته منفی، حساسیت پوستی به طلای قرمز است. طلا به خودی خود یک فلز خنثی و هیپوآلرژنیک (ضد حساسیت) است، اما فلز مس این‌طور نیست. اگر جزء آن دسته از افرادی هستید که پوست‌تان به بدلیجات یا فلزات پایه واکنش نشان می‌دهد، طلای سرخ با عیار پایین ممکن است برای شما مناسب نباشد.
• تغییر رنگ و تیرگی: یک سوال پرتکرار این است که آیا طلای سرخ تغییر رنگ می‌دهد؟ در پاسخ، می‌توان گفت خیر، رنگ آن نمی‌رود، اما ممکن است تغییر ماهیت دهد. مس موجود در آلیاژ در تماس طولانی‌مدت با اکسیژن هوا و رطوبت بدن، تمایل به اکسید شدن خفیف دارد. این موضوع باعث می‌شود طلای سرخ پس از چندین سال استفاده مداوم، کمی تیره‌تر شده و رنگ آن غلیظ‌تر و پخته‌تر شود (حالتی شبیه به پاتینه).

آیا خرید طلای سرخ برای سرمایه‌گذاری مناسب است؟

برای اینکه بفهمیم آیا خرید طلای سرخ برای سرمایه‌گذاری مناسب است یا خیر، باید دو جنبه «ارزش ذاتی» و «واقعیت بازار» را تفکیک کنیم. از نظر ارزش مواد اولیه، هیچ تفاوتی بین رنگ‌های مختلف طلا وجود ندارد. در واقع، محاسبه قیمت طلا صرفا بر اساس وزن طلای خالص انجام می‌شود. طلای ۱۸ عیار سرخ دقیقا همان مقدار طلای خالص (۷۵۰ در هزار) را دارد که در طلای ۱۸ عیار زرد وجود دارد. بنابراین، باورها و گفته‌هایی مبنی بر اینکه طلای قرمز ارزان‌تر یا بی‌ارزش‌تر است، کاملا غلط و غیرعلمی هستند.

تفاوت قیمت انواع طلا، فقط به وزن و عیار بستگی دارد، نه رنگ آلیاژ.

اما داستان در هنگام خرید و فروش کمی متفاوت است. در بازار سنتی ایران، طلای زرد همچنان به‌عنوان پول نقد شناخته می‌شود و نقدشوندگی بسیار بالایی دارد. زیورآلات ساخته‌شده از طلای سرخ، معمولا در دسته کارهای فانتزی و مدرن قرار می‌گیرند. به همین دلیل، اغلبِ سازندگان اجرت ساخت بالاتری برای آن‌ها در نظر می‌گیرند. وقتی شما قصد فروش طلا را دارید، طلافروش فقط پول وزن طلای خام را به شما می‌پردازد و اجرت ساختی که روز اول پرداخت کرده‌اید، از بین می‌رود.

راهکار جایگزین

اگر هدف شما صرفا سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش پول است، طلای آبشده، مسکوکات طلا یا مصنوعات کم‌اجرتِ زرد گزینه‌های بهتری هستند؛ زیرا نقدشوندگی سریع‌تر و حباب قیمتی کم‌تری دارند. از بین این سه گزینه، خرید طلای آب شده بدون اجرت منطقی‌ترین گزینه است. در این زمینه، سامانه خرید آنلاین طلای آبشده وال گلد با فراهم کردن بستری امن، شفاف و قانونی، دغدغه‌های سنتی خرید طلا را برطرف کرده است. در وال‌گلد می‌توانید بدون نگرانی از امنیت فیزیکی طلا و با تکیه بر شفافیت در قیمت‌گذاری، دارایی خود را به طلای خالص تبدیل کنید و هر زمان که خواستید آن را نقد نمایید.

همچنین بخوانید: کدام طلا اجرت کم‌تری دارد؟

کلام آخر

طلای سرخ چیست؟ همان طلای استاندارد ۱۸ عیار است که به‌واسطه داشتن مسِ بیشتر، هم رنگی خاص و متمایز دارد و هم در برابر ضربه و خط‌‌وخش، بسیار مقاوم‌تر از طلای زرد عمل می‌کند. این آلیاژ برای کسانی که به‌دنبال زیورآلات بادوام برای استفاده دائمی هستند، انتخابی عالی به‌شمار می‌رود و اغلب با رزگلد، یکسان در نظر گرفته می‌شود، اما تفاوت اصلی آن با رزگلد، در نبودِ نقره و قرمزیِ غلیظ‌تر است.

اگر پوستتان به فلزات پایه حساسیت نشان می‌دهد، بهتر است در خرید طلای سرخ احتیاط کنید، چرا که مس موجود در آن ممکن است در تماس با تعریق بدن واکنش دهد. در نهایت، اگر اولویت شما زیبایی و استحکام فیزیکی است، طلای قرمز ارزش خرید بالایی دارد، اما برای سرمایه‌گذاری، طلای زرد همچنان محبوبیت و نقدشوندگی بالاتری دارد.

سوالات متداول

آیا طلای سرخ باعث سبز شدن پوست می‌شود؟

بله، این امکان وجود دارد اما همیشگی نیست. از آنجا که فلز مس در ترکیب طلای سرخ وجود دارد، در تماس با اسیدهای موجود در عرق بدن یا مواد آرایشی، ممکن است اکسید شود و ردِ سبز یا تیره‌ای روی پوست باقی بگذارد. این اتفاق نشانه تقلبی بودن طلا نیست، بلکه خاصیت شیمیایی مس را نشان می‌دهد.

مهم‌ترین تفاوت طلای سرخ و رزگلد در چیست؟

تفاوت اصلی طلای قرمز و رزگلد، در عنصر نقره است. طلای سرخ آلیاژی خالص از طلا و مس محسوب می‌شود که رنگ قرمز تندی دارد. اما در ساخت رزگلد، مقداری نقره به ترکیب اضافه می‌شود تا رنگ قرمز را خنثی کرده و آن را به صورتی ملایم و گرم تبدیل کند.

آیا ارزش و قیمت طلای سرخ کمتر از طلای زرد است؟

خیر، به هیچ وجه. قیمت پایه طلا بر اساس عیار و وزن خالص طلا سنجیده می‌شود، نه رنگ طلا. یک حلقه ازدواج ۱۸ عیار سرخ دقیقا حاوی همان مقدار طلای خالصی است که در یک حلقه ۱۸ عیار زرد وجود دارد. تفاوت قیمت نهایی در ویترین مغازه‌ها، تنها به اجرت ساخت و طراحی متفاوت آن‌ها بستگی دارد و ربطی به ارزش ذاتی فلز ندارد.