طلای عربی چیست و آیا برای سرمایه‌گذاری مناسب است؟

طلای عربی یا همان خلیجی مانند انواع چوری، طوق و بنجل عیار ۲۱ دارد یعنی خلوص آن ۸۷.۵ درصدی است. به همین دلیل رنگ آن گرم‌تر (زردتر) و جذاب‌تر است و زیورآلات ساخته شده با آن درخشش بیشتری نسبت به طلای ۱۸ عیار دارد. بنابراین طلای عربی نشان‌دهنده یک جغرافیای خاص نیست، بلکه سبک و استاندارد خاصی در طلا‌سازی است. پس فکر نکنید که همه طلاهای عربی وارداتی هستند، بخشی از آن‌ها در ایران هم ساخته می‌شوند.

تفاوت طلای عربی با طلای ایرانی و اروپایی؛ بررسی عیار و ساختار

طلای ایرانی اغلب ۱۸ عیار (۷۵۰) است، در حالی‌که طلای عربی معمولا ۲۱ عیار (۸۷۵) ساخته می‌شود. این تفاوت خلوص، مستقیم روی سختی، رنگ، مقاومت و کاربرد آن‌ها اثر می‌گذارد.

طلای خالص (۲۴ عیار) ذاتا نرم و شکل‌پذیر است. طلاسازان برای افزایش استحکام آن مقدار مشخصی از فلزات سخت‌ مانند مس، نقره و نیکل را به طلا اضافه می‌کنند و آلیاژ طلا را می‌سازند. عدد ۲۴ واحد پایه عیار است، یعنی هیچ فلزی دیگری با طلا ترکیب نشده است. وقتی می‌گوییم عیار طلا ۱۸ است یعنی ۱۸ واحد آن طلا و ۶ واحد آن فلزات سخت‌کننده هستند.

در یک مقیاس دیگر خلوص طلا را با ۱۰۰۰ می‌سنجند. طلای ۱۰۰۰ که عملا ۹۹۹ آن را در نظر می‌گیرند معادل ۲۴ است. حالا اگر عیار طلا ۷۵۰ باشد یعنی ۷۵۰ واحد طلا و ۲۵۰ واحد ناخالصی که مربوط به فلزات سخت‌کننده است.

ویژگی طلای عربی (۲۱ عیار)

طلای ۲۱ عیار حدود ۸۷.۵ خالص است و مقدار کمی مس و نیکل دارد. این آلیاژ طلا:

• ارزش ذاتی بالایی دارد.
• وزن بیشتری دارد.
• نرم‌تر و شکل‌پذیر‌تر است، به همین دلیل برای ساخت زیور‌آلات بزرگ و حجیم انعطاف خوبی دارد.
• رنگ گرم و جذابی دارد.
• پرزرق و برق و درخشنده است.
• از آنجا که نرم‌تر است، در برابر خط و خش هم آسیب‌پذیرتر است.

خوب است بدانید سبک طراحی و سلیقه‌ای که طلای عربی بر اساس آن ساخته می‌شود، دقیقا همان سلیقه مردم کشورهای حاشیه خلیج فارس مثل امارات، قطر، بحرین، عمان و کویت است. به همین دلیل به آن «طلای خلیجی» هم گفته می‌شود. بنابراین هر نوع طلا که در این سبک ساخته شود حتی اگر در ایران تولید شده باشد، طلای خلیجی است.

در شهرهای جنوبی ایران نیز مانند خوزستان، بوشهر، هرمزگان و بندرعباس فرهنگ و سلیقه خرید طلا خیلی نزدیک به فرهنگ کشورهای عربی است. به همین دلیل، در بازار ایران سبک عربی را گاهی با نام «زیورآلات سنگین جنوبی» هم می‌شناسند؛ چون مشتری اصلی آن در ایران، مردم جنوب کشور هستند و این سبک با فرهنگ جواهرات آن منطقه هماهنگ است.

ویژگی طلای ایرانی (۱۸ عیار)

حدود ۷۵ درصد طلای ایرانی خالص است و ۲۵ درصد دیگر شامل مس و نیکل می‌شود:

• سخت‌تر و مقاوم‌تر است.
• رنگ آن نسبت به طلای عربی، ملایم‌تر است.

ویژگی طلای اروپایی (۱۴ و ۱۸ عیار)

طلای اروپایی معمولا در عیارهای ۱۴ و ۱۸ تولید می‌شود، اما چیزی که آن را متمایز می‌کند فقط عیار نیست؛ بلکه فلسفه آلیاژسازی، طراحی صنعتی و فرهنگ مصرف در اروپا است. این طلا برای استفاده طولانی‌مدت، مقاومت بالا و سبک‌های ظریف ساخته می‌شود. دیگر ویژگی‌های طلای اروپایی عبارت‌اند از:

• سختی و استحکام بالا
• رنگ‌های متنوع مانند رزگلد (به‌دلیل مس بیشتر)، وایت‌گلد (به‌دلیل نیکل یا پالادیوم) و طلای یلو جلد ملایم (برای ظاهری مینیمال)
• طراحی مینیمال و وزن سبک

جدول مقایسه فنی؛ طلای عربی، ایرانی و اروپایی

جدول زیر مقایسه طلای عربی با انواع ایرانی و اروپایی را نشان می‌دهد:

نام طلا	عیار	درصد خلوص طلا	رنگ ظلاهری	مقاومت در برابر ضربه	بازار هدف
عربی	۲۱	۸۷.۵ ٪	زرد پر رنگ و براق	متوسط رو به پایین (نرم‌تر)	امارات، عربستان، عراق، افغانستان
ایرانی	۱۸	۷۵ ٪	زرد ملایم	بالا (سخت‌تر)	ایران و بازارهای مبتنی بر استفاده روزمره
اروپایی	۱۴ یا ۱۸	۵۸ تا ۷۵ ٪	زرد کم‌رنگ تا متمایل به سفید	بسیار بالا	اروپا، آمریکا

آشنایی با اصطلاحات و مدل‌های جواهرات عربی از تمیمه تا چوری

طلای خلیجی فقط یک سبک ساخت نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از مدل‌های سنتی و فرهنگی است که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. در ادامه، معروف‌ترین طراحی‌ها را می‌خوانید:

گردنبند و طوق عربی؛ سنگین، بزرگ و مخصوص مراسم

گردنبند طلا عربی بزرگ و طوق طلا عربی معمولا با وزن‌های بالا مانند ۳۰ تا ۸۰ گرم ساخته می‌شوند، زیرا در سنت‌های خلیج فارس نمایش توان مالی خانواده اهمیت دارد. به دلیل عیار ۲۱ و بافت نسبتا نرم، این گردنبندها با صفحات پهن، پلاک‌های بزرگ و طراحی‌های بافت‌دار ساخته می‌شوند تا روی گردن فرم خود را حفظ کنند.

کاربرد گردنبند و طوق عربی

طوق‌ها را بیشتر در مراسم عروسی و جشن‌های رسمی استفاده می‌کنند؛ جایی که طلا بخشی از هویت و اعتبار خانوادگی محسوب می‌شود.

دستبند و النگو عربی (چوری و بنجل)؛ پهن، حجیم و نماد ثروت

چوری، بنجل و النگوی پهن از شناخته‌شده‌ترین مدل‌های جواهرات ۲۱ عیار هستند. این النگوها معمولا بین ۱۵ تا ۴۰ گرم وزن دارند. برای اینکه در برابر خم‌شدن مقاوم باشند، آن‌ها را پهن و ضخیم می‌سازند.

کاربرد چوری و بنجل

در کشورهای بحرین، عمان و امارات، چوری‌ها نماد توان اقتصادی خانواده هستند و معمولا در مجالس عروسی و جشن تولد هدیه داده می‌شوند.

تمیمه و پوش؛ دستبند انگشتری‌های زنجیردار

تمیمه طلا عربی و مدل مشابه آن یعنی پوش، نوعی دستبند انگشتری طلا عربی هستند که با زنجیرهای نازک، انگشت و مچ دست را به هم متصل می‌کنند. این نوع از جواهرات ۲۱ عیار، سبک‌تر از چوری‌ها هستند یعنی بین ۸ تا ۲۰ گرم وزن دارند.

کاربرد تمیمه و پوش

دستبند انگشتری‌های زنجیردار به دلیل جزئیات ریز و حرکات زیبایی که هنگام حرکت دست ایجاد می‌کنند، بیشتر برای مهمانی‌ها و مراسم شبانه انتخاب می‌شوند.

سرویس‌های سنگین عربی

سرویس طلا عربی سنگین یا ست طلا عربی معمولا شامل گردنبند، گوشواره، دستبند و حلقه است و وزن آنها گاهی از ۱۰۰ گرم نیز عبور می‌کند. دلیل این وزن بالا، علاوه‌بر ارزش مالی، به‌دلیل عیار بالاتر و بافت نرم‌تر طلای ۲۱ است؛ بنابراین جواهرساز برای اینکه فرم قطعات حفظ شود، آن‌ها را ضخیم‌تر و حجیم‌تر می‌سازد.

کاربرد زیورآلات سنگین جنوبی

این سرویس‌ها بیشتر برای جهیزیه عروس، مراسم نامزدی و جشن‌های بزرگ انتخاب می‌شوند و نقش نمادین در نمایش اعتبار خانواده دارند.

ارزش خرید و سرمایه‌گذاری روی طلای عربی

طلای عربی به دلیل عیار ۲۱، ارزش ذاتی بالاتری نسبت به طلای ۱۸ عیار دارد؛ زیرا سهم «طلا» در هر گرم بیشتر است. اما برای تصمیم‌گیری در مورد سرمایه‌گذاری، باید سه عامل را هم‌زمان بررسی کنید:

1. قیمت بالاتر به‌دلیل عیار بیشتر
2. اجرت ساخت طلا
3. میزان نقد‌شوندگی دربازار

از آنجا که جواهرات ۲۱ عیار حدود ۸۷.۵٪ طلا دارند، قیمت هر گرم آن به‌طور طبیعی از طلای ۱۸ عیار (۷۵٪ خلوص) بیشتر است. اما سود یا ضرر واقعی هنگام فروش، بیشتر به اجرت ساخت بستگی دارد زیرا:

• طلای خلیجی معمولا طراحی‌های بزرگ و حجیم دارد به همین دلیل اجرت ساخت بالاتری دارد.
• هنگام فروش، فقط به اندازه ارزش ذاتی طلا ۲۱ عیار و وزن زیورآلات به شما پول می‌دهند. یعنی اجرتی که هنگام خرید پرداخت کرده‌اید، عملا به شما بازگردانده نمی‌شود.

بنابراین طلای ۲۱ عیار از نظر ارزش ذاتی مناسب است، اما اگر برای سرمایه‌گذاری خرید می‌کنید، بهتر است شکل‌های دیگر طلا مانند طلای آب شده یا صندوق طلا در بورس را انتخاب کنید.

پلتفرم وال‌ گلد امکان خرید طلای آب‌شده استاندارد و دارای انگ معتبر را به‌صورت آنلاین فراهم کرده است. شما می‌توانید با هر میزان سرمایه طلا بخرید، موجودی خود را لحظه‌ای مشاهده کنید و در صورت نیاز، درخواست تحویل فیزیکی بدهید، بدون اینکه نگران اصالت یا فرآیند ری‌گیری باشید.

در صورتیکه همچنان اصرار به خرید جواهرات ۲۱ عیار عربی را دارید بهتر است سراغ مدل‌های کم‌اجرت‌تر مانند چوری ساده یا النگوهای طرح بحرینی بروید.

فرمول ساده برای محاسبه قیمت تقریبی طلای عربی

فرض کنید می‌خواهیم یک طوق طلای عربی (۲۱ عیار) بخریم با وزن ۳۵.۷۸ گرم. می‌خواهیم بدانیم قیمت آن به تومان چقدر می‌شود. داده‌ها زیر جزو اطلاعات ما هستند که باید بدانیم (منبع سایت tgju، سه شنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۴):

• قیمت جهانی هر انس طلای ۲۴ عیار = ۴۲۰۴.۹۲ دلار
• ارزش هر دلار به تومان = ۱۲۵,۰۰۰ تومان
• هر انس برابر است با ۳۱.۱۰۳ گرم
• نسبت عیار ۲۱ به عیار ۲۴ = ۰.۹
• وزن طوق عربی ۳۵.۷۸ گرم

طبق فرمول بالا محاسبات را انجام می‌دهیم:

بنابراین قیمت خالص طلای عربی با وزن ۳۵.۷۸ گرم برابر است با ۵۴۴,۱۸۷,۱۹۱ تومان. حالا به این عدد باید مالیات و اجرت ساخت هم اضافه کنید.

نقدشوندگی و بازار هدف طلای ۲۱ عیار؛ کجا راحت‌تر فروخته می‌شود؟

نقدشوندگی جواهرات عربی در همه نقاط ایران یکسان نیست. این سبک بیشتر در جنوب و مرزهای غربی رواج دارد از جمله:

• خوزستان، هرمزگان، بوشهر و بندرعباس
• کردستان، اهواز و جزیره قشم. در این نواحی تقاضا برای مدل‌های چوری و طوق بالا است. زیرا این سبک‌ها با سلیقه محلی و مناسبت‌های فرهنگی مردم این مناطق هماهنگ است.
• بازارهای افغانستان (کابل) و کشورهای حوزه خلیج فارس
• امارات و بحرین. بیشترین تنوع و بالاترین سرعت فروش طلای ۲۱ عیار در این کشورها است. چون تقاضا برای این نوع طلا بالا است و ارزش آن نسبت به بازارهای دیگر نسبتا ثابت باقی می‌ماند.

چرا طلای عربی در افغانستان و کشورهای همسایه محبوب‌تر است؟

طلای ۲۱ عیار در مقایسه با طلای ۱۸ عیار در افغانستان و کابل بیشتر مورد توجه است، زیرا:

• ارزش پول را حفظ می‌کند. به دلیل نوسانات بالای ارز محلی، مردم ترجیح می‌دهند طلایی بخرند که خلوص بالاتر و ارزش ذاتی بیشتری دارد.
• منطبق با فرهنگ و سنت افغان‌ها است. در مناسبت‌های مهم مثل عروسی و جشن‌های مذهبی، خرید جواهرات عربی نماد اعتبار و جایگاه اجتماعی است. طراحی و سبک طلای عربی با لباس‌ها و رسوم محلی هماهنگی بیشتری دارد.
• وزن بیشتری دارد و به همین دلیل سرمایه‌گذاری روی آن منطقی‌تر است چون به ذخیره سرمایه کمک می کند.
• دسترسی و تجارت منطقه‌ای بهتری دارد. عربستان و کشورهای خلیج فارس مانند کویت و امارت (دبی) صادرکننده اصلی طلای عربی هستند و مسیرهای تجاری تاریخی باعث شده این نوع طلا به آسانی در بازارهای افغانستان و همسایگان عرضه شود. این دسترسی آسان باعث افزایش محبوبیت و تثبیت آن در ذهن مردم شده است.

نرخ طلای عربی در افغانستان و کشورهای همسایه چقدر است؟

نرخ طلای عربی در افغانستان و کشورهای همسایه به‌طور مستقیم از قیمت جهانی طلای ۲۴ عیار تاثیر می‌گیرد؛ یعنی قیمت پایه در همه کشورها یکسان است. بنابراین اگر قیمت هر اونس طلای ۲۴ عیار مثلا ۴۲۰۴.۹۲ دلار باشد، کشورها با تبدیل آن به گرم و سپس یکسان سازی نسبت عیار، قیمت پایه طلای عربی (عیار ۲۱) را محاسبه می‌کنند.

برای مثال طبق سایت tgju در تاریخ سه شنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۴، قیمت جهانی هر انس طلای ۲۴ عیار ۴۲۰۴.۹۲ دلار است. بنابراین قیمت جهانی هر انس (۳۱.۱۰۳ گرم) طلای ۲۱ عیار برابر است با:

حالا اگر مثلا بخواهید بدانید قیمت طلا عربی امروز کابل چقدر است، طبق فرمول بالا می‌توانید ارزش آن را به دلار تعیین کنید:

دلار ۳۶۷۹.۳۰ = ۴۲۰۴.۹۲ × (۲۴ ÷ ۲۱)

بنابراین قیمت جهانی هر انس طلای ۲۱ عیار در همه کشورها از جمله ایران و افغانستان ۳۶۷۹.۳۰ دلار است. این قیمت خالص است و سه فاکتور زیر در تعیین قیمت نهایی موثر هستند:

1. نرخ تبدیل ارز آن کشور نسبت به دلار
2. اجرت ساخت که در افغانستان و کشورهای خلیج پایین‌تر از ایران است.
3. مالیات و کارمزد هر بازار

چگونه طلای عربی اصل را تشخیص دهیم؟

بازار پر از نمونه‌های رنگ ثابت یا بدل است که تنها ظاهر طلای عربی را دارند اما ارزش واقعی و عیار بالای آن را ندارند. برای خرید مطمئن یه چند نکته کلیدی زیر توجه کنید:

• کدهای حک شده: روی قطعه طلای ۲۱ عیار علامت 21k یا ۷۵۰ حک شده است که نشان‌دهنده عیار طلا است.
• رنگ زرد پررنگ، براق و طبیعی: طلای خلیجی به دلیل درصد بیشتر طلا، رنگ زرد پر‌رنگ‌تر و درخشان‌تری نسبت به طلای ۱۸ عیار دارد. اگر رنگ طلا خیلی روشن یا مایل به قهوه‌ای باشد، احتمالا آبکاری است.
• تست صدا: این روش کاملا تجربی است و به مهارت نیاز دارد. زمانی که طلای عربی اصل با یک شی فلزی سبک برخورد می‌کند، صدای بم‌تر و سنگین‌تری نسبت به طلا با آلیاژ بالا تولید می‌کند. علت آن به خلوص طلا مربوط است. درصد بالای طلا و کم بودن فلزات سخت‌کننده، باعث می‌شود آکوستیک متفاوتی داشته باشد.

اصطلاحات طلا به زبان عربی

جدول زیر چند اصطلاح رایج طلا به زبان عربی را نشان می‌دهد:

فارسی	عربی	تلفظ
طلا	ذَهَب	Dahab
گردنبند	قلادة / عقد	Qiladah / ‘Aqd
النگو	سوار / بناجر	Suwar / Banajir
انگشتر	خاتم	Khatam
دستبند	سوار / إسوار	Suwar / Iswar
سرویس طلا	طقم ذهب	Taqm Dahab
گوشواره	حلق / أقراط	Hulq / Aqrat
النگوی پهن	سوار عريض	Suwar ‘Aridh
چوری	تشوري / بنجل	Tshuri / Binjal
پوش (دستبند انگشتری)	بوش / سوار أصابع	Bush / Suwar Asabi‘
زنجیر طلا	سلسلة ذهب	Silsilah Dahab
پلاک	لوحة / تعليقة	Lawhah / Ta‘liqah
عیار	عيار/ قیراط	‘Iyar
جواهرات	مجوهرات	Mujawharat
دستبند انگشتری	تميمة	Tamimah
گلوبند	طَوَق	Tawq

جمع‌بندی

طلای عربی عیار ۲۱ و خلوص ۸۷.۵٪ دارد. این مصنوعات طلا به رنگ زرد پررنگ هستند و نسبت به طلای عیار ۱۸ درخشندگی بالایی دارند. این طلا در مدل‌های متنوعی مانند گردنبند و طوق، النگو و چوری، تمیمه و سرویس‌های سنگین تولید می‌شود و کاربرد فرهنگی و تزئینی ویژه‌ای دارد. قیمت آن به دلیل عیار بالا بالاتر است و در جنوب ایران و بازارهای همسایه نقدشوندگی بالایی دارد. ارزش آن در بازارهای منطقه‌ای مانند افغانستان و کابل با توجه به نرخ ارز، اجرت ساخت و مالیات متفاوت است. برای خرید مطمئن، توجه به کد ۲۱K، رنگ زرد واقعی و تست صدا ضروری است.