آیا بعد از مذاکره طلا ارزان می‌شود؟ پیش بینی قیمت بعد از توافق ایران و آمریکا

بازار طلا و ارز در ایران همواره واکنش‌پذیری بالایی نسبت به اخبار سیاسی و تحولات بین‌المللی داشته است. در این میان، مسئله روابط و توافقات احتمالی میان ایران و ایالات متحده یکی از مهم‌ترین محرک‌های روانی و بنیادین در تعیین مسیر حرکت قیمت دلار و به دنبال آن طلا در بازار داخل به شمار می‌رود. در تاریخ ۳ خرداد ۱۴۰۵، اخبار متعدد از «تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا» منتشر شد که مهم‌ترین مفاد آن شامل آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده، تسهیل صادرات نفت، رفع محدودیت‌های کشتیرانی در تنگه هرمز و لغو موقت تحریم‌های نفتی در دوره مذاکرات است.

این رویداد از منظر اقتصاد کلان و بازارهای مالی ایران، یک «شوک مثبت» محسوب می‌شود و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند بر قیمت طلا و دلار و انتظارات تورمی تاثیر بگذارد.

قیمت‌گذاری طلا در ایران

برای درک بهتر تاثیر توافقات بر بازار طلا، ابتدا باید فرمول قیمت‌گذاری طلا در ایران را مرور کنیم. قیمت طلای ۱۸ عیار در بازار تهران به صورت کلی از یک رابطه ریاضی ساده پیروی می‌کند:

قیمت طلای آب شده

قیمت طلای ۱۸ عیار = قیمت اونس طلا جهانی × قیمت دلار

از آنجا که یک توافق دوجانبه میان ایران و آمریکا تاثیر مستقیم و چندانی بر قیمت جهانی اونس طلا (که متاثر از اقتصاد کلان جهانی است) ندارد، متغیر اصلی و تعیین‌کننده، نوسانات دلار در ایران خواهد بود.

واکنش اولیه دلار و طلا به توافق

برای پیشبینی آینده بازار دلار، نگاه به تاریخچه قیمت دلار در زمان برجام ۱۳۹۴ و مذاکرات ۱۴۰۴ خالی از لطف نیست؛ در هر دوی این زمان‌ها بازار واکنش یکسانی به خبر مذاکرات داد.

• واکنش اولیه: با پیش‌خور کردن اخبار، بازار طلا و دلار وارد یک فاز رکودی و کاهش قیمت هیجانی شد و ارزش دلار و در نتیجه طلا بین ۷ تا ۱۰ درصد کاهش یافت.
• واکنش ثانویه: برخلاف انتظار عموم برای سقوط آزاد قیمت‌ها، دلار پس از یک افت محدود، در یک محدوده مشخص تثبیت شد. دلیل این امر، وجود حجم بالای نقدینگی خلق‌شده در سال‌های قبل از توافق بود که اجازه کاهش قیمت از یک کف بنیادی را نمی‌داد.

در صورت اعلام رسمی یک توافق جامع یا حتی موقت، بازار ارز دو فار کوتاه مدت و میان مدت را پشت سر خواهد گذاشت.

1. فاز هیجانی و شوک اولیه: همانند آنچه بامداد ۳ خرداد ۱۴۰۵ بازار دلار و طلا تجربه کردند. اولین واکنش بازار به خبر مثبت مذاکرات، تخلیه حباب‌های تورمی و روانی بود. در این فاز، به دلیل ترس از ریزش بیشتر، عرضه ارز از سوی خانوارها و نوسان‌گیران افزایش می‌یابد که در نتیجه آن قیمت دلار با کاهش تقریبا ۷ درصدی از ۱۷۷ هزار تومان به ۱۶۵ هزار تومان رسید و طلا ۱۸ عیار هم قیمت ۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان را ثبت کرد.
2. فاز تثبیت و واقعیت‌های اقتصاد کلان: اما در میان مدت و پس از فروکش کردن هیجانات بازار و تاثیرات روانی توافقات میان ایران و آمریکا، بازار به واقعیت‌های اقتصادی نگاه می‌کند. توافق معمولاً به معنای آزادسازی منابع ارزی بلوکه‌شده، تسهیل صادرات نفت و کاهش هزینه‌های دور زدن تحریم‌هاست. این عوامل باعث افزایش عرضه ارز توسط بانک مرکزی شده و می‌تواند قیمت دلار را در یک محدوده پایین‌تر از سقف‌های قبلی تثبیت کند. با این حال، احتمالا تورم داخلی و بدهی دولت به بانک مرکزی، همچنین هزینه‌های جنگ، مانع از بازگشت قیمت‌ها به نرخ‌های سالیان گذشته خواهد شد.

برآورد قیمت طلا و دلار پس از توافق

در صورت نهایی شدن توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا، انتظارات تورمی در کوتاه مدت کاهش خواهد یافت. یعنی تقاضای احتیاطی مردم برای دلار و همچنین ریسک نگهداری ریال کاهش پیدا می‌کند که منجر به کاهش قیمت دلار در کوتاه مدت خواهد شد. همچنین در مفاد توافق، آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران به ارزش ۲۵ میلیارد دلار و لغو تحریم‌های نفتی و بازگشایی تنگه هرمز آمده است که این موارد منجر به افزایش عرضه دلار در بازار ایران و کاهش فشار بر نرخ دلار خواهد شد.

بنابراین انتظار می‌رود در کوتاه مدت (۱ تا ۳ ماه) شاهد بازگشت دلار به کانال ۱۶۵ – ۱۵۵ هزار تومان باشیم که منجر به قرار گرفتن طلا ۱۸ عیار در محدوده ۱۸ – ۱۶.۵ میلیون تومان خواهد شد.

در صورت اجرای پایدار توافق میان دو کشور، ادامه عرضه ارزی و سیاست‌گذاری‌های مناسب برای کنترل تورم، قیمت دلار می‌تواند در میان مدت (۳ تا ۱۲ ماه) به محدوده ۱۵۵ – ۱۴۰ هزار تومان نیز وارد شود که کاهش طلای ۱۸ عیار به محدوده ۱۶.۵ – ۱۵ میلیون تومان را رقم خواهد زد.

اما توجه داشته باشید که در تاریخ اقتصادی ایران، پرتکرارترین سناریو، مربوط به ایجاد دوباره تنش و درگیری میان ایران و آمریکا، بازگشت تحریم‌ها و یا حتی عدم اجرای مفاد مذاکراه از جانب دو کشور بوده است، و اگر این بار نیز شاهد تکرار گذشته باشیم، انتظار می‌رود طلا و دلار روند صعودی خود را ادامه دهند و سقف‌های تاریخی شکسته شود.

در این سناریو قیمت دلار به سمت محدوده ۲۲۰ – ۲۰۰ هزار حرکت خواهد کرد و قیمت طلا ۱۸ عیار نیز به ۲۵ – ۲۲ میلیون تومان خواهد رسید.

با توجه به حساسیت‌های فعلی و تاثیر اخبار سیاسی بر بازارهای مالی، تحلیل روند آتی طلا اهمیت دوچندانی یافته است. محمدباقر جندقی، تحلیل‌گر وال‌گلد، در بخش اختصاصی پیش‌بینی، سناریوهای مختلف بازار در صورت نهایی شدن توافقات یا تداوم تنش‌ها را بررسی کرده است. برای درک بهتر جهت‌گیری بازار در روزهای آینده و مطالعه تحلیل‌های فنی، می‌توانید به بخش پیش بینی قیمت طلا مراجعه کنید.

نتیجه‌گیری برای سرمایه‌گذاران

در اقتصادهای تورمی، طلا همواره به عنوان یک سپر دفاعی برای حفظ ارزش پول عمل کرده است. توافق میان ایران و آمریکا می‌تواند در کوتاه‌مدت باعث افت محسوس قیمت طلای ۱۸ عیار و دلار شود و فرصت‌های خرید جدیدی را برای سرمایه‌گذاران بلندمدت فراهم کند. با این حال، ماندگاری این کاهش قیمت به سیاست‌های پولی بانک مرکزی، کنترل تورم و نحوه مدیریت درآمدهای ارزی و مهم‌تر از همه پایداری توافق بستگی دارد.